Hukuk ve Yargı Kararları Odağında Kadının Soyadı

Güncel Hukuk / Temmuz 2017

Türkiye, Avrupa Konseyi’nin üye ülkeleri arasında kocanın soyadının çiftin soyadı olarak kabul edilmesini ve bu nedenle kadının, evlendiğinde otomatik olarak kendi soyadını kaybetmesini yasalarla öngören tek ülke konumundadır

Kimliğin ayrılmaz bir parçası olan soyadı, Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenmiş mutlak kişilik haklarındandır. Bu nedenle herkese karşı ileri sürülebilir, devredilemez, vazgeçilemez ve zorla değiştirilmesi mümkün değildir. Ancak mutlak, devredilemez ve vazgeçilemez kişilik hakkı olan soyadı, kadınlar için vazgeçilmezlik niteliğinden yoksundur. Medeni Kanun’da düzenlenmiş kadının soyadına ilişkin “kadın evlenmekle kocasının soyadını alır” hükmü yalnız kadınlar açısından yükümlülük/zorlama getirmektedir. Kadının soyadına ilişkin hüküm, evlilik birliği içinde hak ve yükümlülükler bakımından aynı hukuksal konumda bulunan taraflardan kocayı kadın karşısında üstün duruma getirmektedir. Yürürlükte olan 4721 sayılı Medeni Kanun’un “Kadının Soyadı” başlıklı 187. maddesi soyadının mutlak kişilik hakkı olması ilkesi ile birlikte değerlendirildiğinde mutlak kişilik hakkı olan soyadının yalnızca erkeklere özgülenmiş bir hak durumunda olduğu görülmektedir. Evlilik birliğinde kocanın soyadı aynı zamanda evlilik birliği bakımından “aile soyadı” kabul edilmektedir. Soyadının kişinin kimliğini belirleme

ve kişinin hangi soya ait olduğunu, aidiyetini belirleme işlevleri, soyadının hukuki niteliği olan kişilik hakkı ile ilişkilendirilebilir. Bu açıdan kişilik hakları kişinin kişiliğine, manevi dünyasına ait haklardır. Kadının soyadının evlenmekle birlikte değişmesiyle “erkeğin soyunun parçası ve devamına” indirgenmesi kadını kimliksizleştirmektedir. Aile yapısının ataerkil kimliği sonucu kadın özel yaşamda erkeğe bağımlı hale gelmekte ve hukuki olarak da kadın erkek arasında eşitsizlik yaratılmaktadır. Yasal düzenleme kadın erkek eşitliğine aykırı olmanın yanı sıra kişilik hakkı ihlali niteliği taşımaktadır.


Güncel Hukuk / Seçilmiş İçerikler


Güncel Hukuk Sayılar